Thi tốt nghiệp THPT 2027: môn thi, cấu trúc đề, cách chọn môn

Thi tốt nghiệp THPT 2027 nhiều khả năng vẫn theo khung của Chương trình GDPT 2018 đã áp dụng hai năm 2025 và 2026: mỗi thí sinh thi 4 môn, gồm Toán, Ngữ văn bắt buộc và 2 môn tự chọn trong số các môn đã học ở lớp 12. Ngữ văn thi tự luận 120 phút, các môn còn lại thi trắc nghiệm với 3 dạng câu hỏi: nhiều lựa chọn, đúng/sai và trả lời ngắn. Bài viết dưới đây giải thích cụ thể cấu trúc đề từng môn, cách tính điểm, lịch thi theo mốc năm 2026 và cách chọn 2 môn tự chọn sao cho có lợi khi xét tuyển đại học.

Tính đến giữa tháng 10/2026, Bộ GD&ĐT chưa ban hành hướng dẫn riêng cho kỳ thi năm 2027. Các thông tin trong bài là quy định đã áp dụng năm 2026, chỗ nào là dự kiến chúng tôi đều ghi rõ.

Thi tốt nghiệp THPT 2027 thi mấy môn?

Theo quy chế hiện hành, thí sinh làm 4 bài thi:

• 2 môn bắt buộc: Toán và Ngữ văn.
• 2 môn tự chọn: chọn trong các môn đã học ở lớp 12, gồm Vật lí, Hóa học, Sinh học, Lịch sử, Địa lí, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học, Công nghệ (định hướng Công nghiệp hoặc Nông nghiệp) và Ngoại ngữ.

Ngoại ngữ không còn là môn bắt buộc như thời chương trình cũ. Thí sinh có thể chọn Tiếng Anh, Tiếng Nga, Tiếng Pháp, Tiếng Trung Quốc, Tiếng Đức, Tiếng Nhật hoặc Tiếng Hàn, và theo hướng dẫn năm 2026, thí sinh được phép chọn thi ngoại ngữ khác với ngoại ngữ đang học ở trường.

Một khác biệt nữa so với thời chương trình cũ: không còn bài thi tổ hợp Khoa học tự nhiên hay Khoa học xã hội gồm 3 môn gộp chung. Mỗi môn tự chọn bây giờ là một bài thi riêng, chấm điểm riêng. Đây là điều nhiều phụ huynh vẫn còn nhầm khi nghe các anh chị khóa trước kể lại.

Năm 2027 có thay đổi gì?

Thay đổi lớn nhất đang được bàn là thi trên máy tính. Ngày 28/7/2026, Bộ GD&ĐT đã trình Thủ tướng Đề án tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính giai đoạn 2026-2036. Theo Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng Huỳnh Văn Chương, nếu đề án được phê duyệt thì năm 2027 là năm chuyển tiếp: một số thí sinh ở địa phương đủ điều kiện thi trên máy tính, phần lớn vẫn thi trên giấy.

Bộ cũng cho biết với các môn trắc nghiệm, thí sinh thi trên máy tính và trên giấy dùng chung nội dung đề, giá trị kết quả như nhau. Nói cách khác, dù thi theo hình thức nào thì cấu trúc đề và cách ôn vẫn giống nhau. Đến thời điểm viết bài, đề án chưa được phê duyệt và chưa có danh sách địa phương thí điểm.

Lịch thi tốt nghiệp THPT: các mốc của năm 2026

Năm 2026, Bộ GD&ĐT ban hành hướng dẫn tổ chức kỳ thi ngày 19/3 và đưa lịch thi lên sớm hơn khoảng hai tuần so với các năm trước. Lịch cụ thể như sau:

Nguồn: VTV đưa tin hướng dẫn của Bộ GD&ĐT ngày 19/3/2026. Nếu năm 2027 Bộ tiếp tục giữ lịch thi giữa tháng 6, học sinh lớp 12 sẽ có ít thời gian ôn tập sau khi kết thúc học kỳ II hơn so với các khóa cũ thi vào cuối tháng 6.

Cấu trúc đề thi tốt nghiệp THPT từng môn

Cấu trúc đề được quy định tại Quyết định 764/QĐ-BGDĐT ngày 8/3/2024 và áp dụng từ năm 2025. Năm 2026, Bộ giữ nguyên cấu trúc, không công bố đề minh họa mới mà dùng đề tham khảo đã công bố năm 2025. Tỷ lệ mức độ câu hỏi giữ ở 4:3:3, tương ứng nhận biết, thông hiểu và vận dụng. Kiến thức chủ yếu thuộc lớp 12, có một số câu ở lớp 10 và 11.

Ba dạng câu hỏi trắc nghiệm và cách tính điểm

Với các môn thi trắc nghiệm (trừ Ngoại ngữ), đề gồm tối đa 3 phần:

1. Phần I – nhiều phương án lựa chọn: mỗi câu có 4 phương án, chọn 1. Đúng mỗi câu được 0,25 điểm.
2. Phần II – đúng/sai: mỗi câu có 4 ý, thí sinh xác định từng ý đúng hay sai. Điểm tính theo số ý trả lời chính xác trong một câu.
3. Phần III – trả lời ngắn: thí sinh tự tính và điền đáp số. Môn Toán mỗi câu đúng được 0,5 điểm, các môn khác 0,25 điểm.

Cách chấm phần đúng/sai là chỗ học sinh hay chủ quan nhất, vì điểm không chia đều:

Bảng trên cho thấy ý thứ 4 có giá trị bằng cả 3 ý đầu cộng lại. Một em làm đúng 3/4 ý ở cả 4 câu chỉ được 2 điểm, trong khi em đúng trọn 2 câu và sai sạch 2 câu còn lại đã được 2 điểm. Khi kèm học sinh, đội ngũ Gia sư HCM luôn nhắc các em đọc thật kỹ từng ý ở phần này, vì mất một ý cuối là mất nửa số điểm của cả câu.

Bảng số câu hỏi và thời gian làm bài từng môn

Nhẩm nhanh để thấy điểm phân bổ thế nào. Với Toán: 12 câu Phần I được tối đa 3 điểm, 4 câu đúng/sai được 4 điểm, 6 câu trả lời ngắn được 3 điểm. Với Vật lí, Hóa học, Sinh học, Địa lí: Phần I chiếm 4,5 điểm, Phần II 4 điểm, Phần III 1,5 điểm. Với Lịch sử, Giáo dục kinh tế và pháp luật: Phần I 6 điểm, Phần II 4 điểm. Ngoại ngữ 40 câu, mỗi câu 0,25 điểm.

Điều này có ý nghĩa thực tế: ở môn Toán, phần đúng/sai và trả lời ngắn chiếm tới 7/10 điểm. Học sinh quen làm trắc nghiệm 4 đáp án theo kiểu loại trừ hay “khoanh bừa” sẽ bị thiệt rất nhiều, vì phần trả lời ngắn không có phương án để đoán.

Lưu ý riêng với môn Tin học

Đề Tin học có phần chung và phần riêng cho hai định hướng là Khoa học máy tính và Tin học ứng dụng. Thí sinh chỉ được làm phần riêng của một định hướng. Hướng dẫn năm 2026 nêu rõ nếu làm cả hai phần thì phần câu hỏi đó không được tính điểm. Học sinh cần biết rõ mình học định hướng nào ở trường trước khi vào phòng thi.

Môn Ngữ văn: không còn chỗ cho văn mẫu

Đề Ngữ văn gồm hai phần Đọc hiểu và Viết, làm trong 120 phút. Điểm quan trọng nhất: ngữ liệu trong đề có thể nằm ngoài sách giáo khoa. Theo báo chí, đề năm 2026 có nội dung mang tính thời sự như trí tuệ nhân tạo, và phần nghị luận gây nhiều tranh luận trong giới giáo viên.

Theo VOV dẫn số liệu Bộ GD&ĐT, điểm trung bình môn Ngữ văn năm 2026 là 6,5, giảm 0,5 điểm so với năm trước. Không có bài nào đạt điểm 10, điểm cao nhất là 9,75 và có 157 bài bị điểm liệt. Đề phân hóa mạnh như vậy cho thấy học thuộc dàn ý có sẵn không còn đủ để đạt điểm khá.

Cách tính điểm xét tốt nghiệp THPT

Theo Quy chế thi tốt nghiệp THPT ban hành kèm Thông tư 24/2024/TT-BGDĐT, điểm xét tốt nghiệp gồm 50% điểm thi và 50% kết quả học tập 3 năm THPT, cộng điểm ưu tiên nếu có:

Điểm xét tốt nghiệp = (Tổng điểm 4 bài thi ÷ 4) × 50% + (ĐTB lớp 10 × 1 + ĐTB lớp 11 × 2 + ĐTB lớp 12 × 3) ÷ 6 × 50% + Điểm ưu tiên (nếu có)

Thí sinh được công nhận tốt nghiệp khi đủ điều kiện dự thi, không bị kỷ luật hủy kết quả, tất cả các bài thi đều đạt trên 1,0 điểm và điểm xét tốt nghiệp từ 5,0 trở lên. Bài thi từ 1,0 điểm trở xuống chính là “điểm liệt” mà học sinh hay nhắc đến.

Ví dụ tính điểm cụ thể

Một học sinh ở TP.HCM có điểm trung bình lớp 10 là 6,5, lớp 11 là 7,0, lớp 12 là 7,5. Phần học bạ: (6,5 + 7,0 × 2 + 7,5 × 3) ÷ 6 = 43 ÷ 6 ≈ 7,17.

Em thi được Toán 5,0, Ngữ văn 6,0, Vật lí 4,5, Hóa học 4,5. Tổng 4 bài là 20, chia 4 được 5,0.

Điểm xét tốt nghiệp: 5,0 × 50% + 7,17 × 50% ≈ 6,08. Em này đậu tốt nghiệp dù có 2 môn dưới 5 điểm. Ví dụ cho thấy với học sinh học đều trên lớp, chuyện đậu tốt nghiệp không quá khó. Áp lực thật sự nằm ở điểm từng môn để xét tuyển đại học.

Phụ huynh muốn hiểu cách các trường dùng điểm thi này để xét tuyển có thể đọc thêm bài cách tính điểm xét tuyển đại học, điểm ưu tiên và quy đổi.

Cách chọn 2 môn tự chọn khi thi tốt nghiệp THPT

Đây là quyết định quan trọng nhất trong cả kỳ thi, vì 2 môn tự chọn cùng với Toán và Ngữ văn sẽ quyết định em có những tổ hợp nào để xét tuyển đại học. Chọn sai thì có thể điểm cao nhưng không đủ tổ hợp vào ngành mình muốn.

Bước 1: Bắt đầu từ ngành và trường muốn vào

Đừng chọn môn trước rồi mới tìm ngành. Hãy liệt kê 3 đến 5 ngành con thích, tra đề án tuyển sinh của các trường mục tiêu (Đại học Bách khoa, Kinh tế TP.HCM, Y Dược, Sư phạm…) xem ngành đó xét những tổ hợp nào, rồi mới chọn môn. Một số gợi ý phổ biến:

Bảng trên chỉ mang tính tham khảo. Mỗi trường, mỗi năm có thể điều chỉnh tổ hợp, nên luôn kiểm tra đề án tuyển sinh mới nhất của trường.

Bước 2: Nhớ quy định về Toán hoặc Ngữ văn

Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 yêu cầu tổ hợp xét tuyển bằng học bạ hoặc điểm thi tốt nghiệp phải có môn Toán hoặc Ngữ văn, với trọng số tối thiểu 1/3 trong tổng điểm xét tuyển, theo phân tích của Báo Văn Hóa. Vì Toán và Ngữ văn là hai môn bắt buộc, quy định này không ảnh hưởng đến việc chọn môn tự chọn, nhưng nó có nghĩa là hai môn bắt buộc luôn có mặt trong điểm xét tuyển. Không thể “bỏ” Toán hay Văn để dồn sức cho môn tự chọn.

Bước 3: Chọn môn đã học và học được

Chương trình 2018 cho học sinh chọn môn học từ lớp 10, nên thí sinh chỉ được thi những môn đã học ở lớp 12. Một em học tổ hợp Lý, Hóa, Tin ở trường thì không thể đến lớp 12 mới quyết định thi Sinh học. Vì vậy câu chuyện chọn môn thi thực ra bắt đầu từ lúc chọn tổ hợp môn khi vào lớp 10.

Trong số các môn đã học, hãy ưu tiên môn có điểm kiểm tra ổn định nhất trong học kỳ I lớp 12, không phải môn “nghe nói dễ”. Năm nào cũng có môn được xem là dễ ăn điểm, nhưng độ khó của đề thay đổi theo từng năm và không ai đoán trước được.

Bước 4: Tính thêm các kỳ thi riêng

Nhiều trường ở TP.HCM dùng kết quả kỳ thi Đánh giá năng lực của ĐHQG-HCM để xét tuyển song song với điểm thi tốt nghiệp. Nếu con định thi thêm kỳ này, nên chọn môn tự chọn có phần kiến thức gần với đề đánh giá năng lực để đỡ phải ôn hai hướng. Thông tin chi tiết có trong bài kỳ thi Đánh giá năng lực ĐHQG-HCM: cấu trúc, lịch thi, cách ôn.

Quy mô kỳ thi năm 2026

Kỳ thi năm 2026 là năm thứ hai thi theo chương trình mới. Theo phổ điểm Bộ GD&ĐT công bố ngày 1/7/2026, Ngữ văn là môn có nhiều thí sinh dự thi nhất với 1.197.227 em, tiếp theo là Toán với 1.192.437 em.

Một điểm khác cũng cần biết: năm 2026 là kỳ thi đầu tiên sau khi cả nước sắp xếp lại còn 34 tỉnh, thành. Học sinh ở TP.HCM, kể cả khu vực Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, nay đăng ký và dự thi theo sự tổ chức của Sở GD&ĐT TP.HCM.

Lộ trình ôn thi tốt nghiệp THPT cho học sinh lớp 12

Học sinh lớp 12 năm học 2026-2027 hiện đang ở giữa học kỳ I. Nếu kỳ thi năm 2027 diễn ra vào khoảng giữa tháng 6 như năm 2026, các em còn khoảng 8 tháng. Lộ trình gợi ý từ kinh nghiệm kèm học sinh của đội ngũ Gia sư HCM:

Một số lỗi mà chúng tôi gặp nhiều nhất ở học sinh lớp 12:

• Luyện đề kiểu cũ: nhiều bộ đề trôi nổi trên mạng vẫn chỉ có câu 4 đáp án. Ôn bằng đề đó thì vào phòng thi gặp phần đúng/sai và trả lời ngắn sẽ bị bỡ ngỡ.
• Bỏ quên Ngữ văn: học sinh khối tự nhiên thường xem nhẹ môn Văn, trong khi đây là môn bắt buộc và cũng nằm trong rất nhiều tổ hợp xét tuyển.
• Phân bổ thời gian sai: 50 phút cho 28 câu Vật lí là khá gấp. Em nào sa vào một câu khó quá lâu sẽ không kịp làm phần trả lời ngắn.
• Học dồn vào học kỳ II: học kỳ II lớp 12 rất ngắn, lại trùng với nhiều kỳ thi riêng của các trường đại học.

Nếu con cần người kèm riêng một môn yếu, phụ huynh có thể tìm gia sư luyện thi tốt nghiệp THPT theo môn và khu vực, hoặc tham khảo kho tài liệu ôn thi của Gia sư HCM.

Câu hỏi thường gặp

Tóm lại

Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2027 chưa có hướng dẫn chính thức, nhưng theo quy định năm 2026, học sinh có thể ôn ngay với những điểm chắc chắn: thi 4 môn gồm Toán, Ngữ văn và 2 môn tự chọn; các môn trắc nghiệm có 3 dạng câu hỏi, trong đó phần đúng/sai cần đặc biệt cẩn thận; điểm xét tốt nghiệp gồm một nửa điểm thi, một nửa học bạ. Việc chọn 2 môn tự chọn nên xuất phát từ ngành học mong muốn chứ không phải từ cảm giác môn nào dễ.

Gia sư HCM sẽ cập nhật bài viết khi Bộ GD&ĐT ban hành hướng dẫn kỳ thi năm 2027. Nếu con đang học lớp 12 và cần người kèm môn còn yếu, phụ huynh có thể đăng ký tìm gia sư để được tư vấn gia sư phù hợp. Học đúng người, tiến bộ mỗi ngày.