Cách tính điểm xét tuyển đại học phổ biến nhất là: tổng điểm 3 môn theo tổ hợp (thang 30) + điểm ưu tiên khu vực, đối tượng + điểm cộng (nếu có). Với các phương thức khác như học bạ, đánh giá năng lực hay xét kết hợp, mỗi trường có công thức riêng nhưng đều phải tuân theo quy chế tuyển sinh của Bộ GD&ĐT. Bài viết này giải thích từng phương thức, cách tính điểm ưu tiên theo công thức mới, kèm ví dụ cụ thể để phụ huynh và các em tự tính được.
Lưu ý: các quy định trong bài áp dụng theo quy chế tuyển sinh năm 2026 (ban hành kèm Thông tư 06/2026/TT-BGDĐT ngày 15/02/2026). Đến tháng 10/2026, Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi quy chế cho năm 2027, chưa ban hành chính thức. Phần cuối bài có tóm tắt những điểm dự kiến thay đổi.
Các phương thức xét tuyển đại học hiện nay
Cách tính điểm xét tuyển đại học phụ thuộc trước hết vào phương thức. Vì vậy, cần biết con đang xét theo phương thức nào, vì mỗi phương thức có cách tính khác nhau. Năm 2026, các trường đại học ở TP.HCM chủ yếu dùng những phương thức sau:
| Phương thức | Dữ liệu dùng để tính | Thang điểm thường gặp |
|---|---|---|
| Xét điểm thi tốt nghiệp THPT | Điểm 3 môn thi theo tổ hợp | 30 (hoặc 40 nếu có môn nhân hệ số) |
| Xét học bạ | Điểm trung bình 6 học kỳ THPT của các môn trong tổ hợp | 30 |
| Xét điểm đánh giá năng lực | Điểm thi V-ACT của ĐHQG-HCM, HSA của ĐHQG Hà Nội… | 1.200 (V-ACT) hoặc quy đổi về 30 |
| Xét kết hợp | Kết hợp nhiều loại điểm theo trọng số | 100 (ĐHQG-HCM) hoặc 30 |
| Xét tuyển thẳng, ưu tiên xét tuyển | Giải học sinh giỏi quốc gia, quốc tế, thành tích đặc biệt | Không tính điểm theo tổ hợp |
Thí sinh được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng vào các chương trình, các trường khác nhau, xếp theo thứ tự ưu tiên từ cao xuống thấp. Riêng các chương trình đào tạo giáo viên chỉ xét nguyện vọng từ 1 đến 5. Hệ thống sẽ xét lần lượt, đậu nguyện vọng cao hơn thì không xét các nguyện vọng thấp hơn.
Ngưỡng đầu vào 15 điểm
Một điểm mới của quy chế 2026: thí sinh xét tuyển đại học phải có tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp THPT theo tổ hợp xét tuyển đạt từ 15 điểm trở lên (thang 30). Quy định này không áp dụng với thí sinh được đặc cách hoặc miễn thi tốt nghiệp. Các nhóm ngành sư phạm, sức khỏe, pháp luật còn có ngưỡng riêng do Bộ GD&ĐT công bố hằng năm.
Điều này có nghĩa là kể cả khi con xét học bạ hay đánh giá năng lực, điểm thi tốt nghiệp vẫn cần đạt mức tối thiểu. Phụ huynh không nên để con “bỏ” kỳ thi tốt nghiệp chỉ vì đã có điểm học bạ đẹp.
Cách tính điểm xét tuyển đại học bằng điểm thi tốt nghiệp THPT
Đây là phương thức nhiều thí sinh dùng nhất. Từ năm 2025, học sinh học Chương trình GDPT 2018 thi 4 môn: Toán, Ngữ văn bắt buộc và 2 môn tự chọn. Điểm xét tuyển lấy 3 môn trong số các môn đã thi, khớp với tổ hợp trường quy định (xem thêm bài thi tốt nghiệp THPT: môn thi và cách chọn môn).
Công thức cơ bản (không có môn nhân hệ số)
Điểm xét tuyển = Môn 1 + Môn 2 + Môn 3 + Điểm ưu tiên + Điểm cộng (nếu có)
Ví dụ: em Minh ở phường Bình Thạnh xét tổ hợp A00 (Toán, Vật lý, Hóa học) với điểm thi Toán 8,4; Vật lý 8,0; Hóa học 7,6. Tổng 3 môn là 24,0. Nếu em thuộc khu vực 3 (KV3) và không có diện ưu tiên đối tượng, điểm xét tuyển là 24,0.
Công thức khi có môn nhân hệ số 2
Một số ngành nhân hệ số môn chính, ví dụ ngành ngôn ngữ Anh nhân đôi môn tiếng Anh. Khi đó tổng điểm 3 môn tính trên thang 40. Nhiều trường quy đổi về thang 30 theo cách:
Điểm thang 30 = (Môn 1 + Môn 2 + Môn chính × 2) × 3/4, sau đó cộng điểm ưu tiên.
Ví dụ: tổ hợp D01 với Toán 8,0; Ngữ văn 7,0; tiếng Anh 9,0 (nhân 2). Tổng thang 40 là 8,0 + 7,0 + 18,0 = 33,0. Quy về thang 30: 33,0 × 3/4 = 24,75. Có trường lại giữ nguyên thang 40 và quy đổi điểm ưu tiên tương ứng. Vì vậy, phụ huynh cần đọc đề án tuyển sinh của trường để biết chính xác trường dùng thang nào.
Điểm ưu tiên khu vực và đối tượng năm 2026
Theo quy chế ban hành kèm Thông tư 06/2026/TT-BGDĐT, mức điểm ưu tiên tính trên tổng điểm 3 môn thang 30 (không nhân hệ số) như sau:
| Loại ưu tiên | Nhóm | Mức điểm (thang 30) |
|---|---|---|
| Khu vực | KV1 | 0,75 |
| Khu vực | KV2-NT (nông thôn) | 0,50 |
| Khu vực | KV2 | 0,25 |
| Khu vực | KV3 | 0 (không cộng) |
| Đối tượng | Nhóm UT1 (đối tượng 01 – 03) | 2,00 |
| Đối tượng | Nhóm UT2 (đối tượng 04 – 06) | 1,00 |
Nguồn: Cổng Thông tin điện tử Chính phủ tổng hợp từ Phụ lục I, II của quy chế 2026.
Những quy tắc cần nhớ
- Khu vực ưu tiên xác định theo nơi thí sinh học THPT lâu nhất, không phải nơi đăng ký hộ khẩu. Nếu thời gian học ở các khu vực bằng nhau, lấy khu vực của trường học sau cùng.
- Ưu tiên khu vực chỉ áp dụng trong năm tốt nghiệp THPT và một năm kế tiếp. Thí sinh thi lại sau 2 năm sẽ không còn được cộng điểm khu vực.
- Thuộc nhiều diện đối tượng thì chỉ được hưởng một mức cao nhất.
- Nếu trường dùng thang điểm khác thang 30, điểm ưu tiên được quy đổi tương đương.
Với học sinh TP.HCM: các trường THPT ở khu vực nội thành thường thuộc KV3, nên phần lớn học sinh nội thành không có điểm ưu tiên khu vực. Một số xã ngoại thành và các địa bàn mới sáp nhập có thể thuộc khu vực khác. Cách chắc chắn nhất là hỏi giáo viên chủ nhiệm hoặc xem mã khu vực của trường trên hệ thống đăng ký dự thi.
Công thức giảm điểm ưu tiên khi đạt từ 22,5 điểm
Đây là quy định nhiều phụ huynh chưa nắm. Thí sinh có tổng điểm từ 22,5 trở lên (thang 30) sẽ không được cộng đủ mức ưu tiên mà tính theo công thức:
Điểm ưu tiên = [(30 − Tổng điểm đạt được) / 7,5] × Mức điểm ưu tiên quy định
Kết quả làm tròn đến hai chữ số thập phân. Điểm càng cao thì phần ưu tiên được cộng càng ít, đến 30 điểm thì không còn điểm ưu tiên. Mục đích là để điểm ưu tiên không tạo chênh lệch quá lớn ở nhóm thí sinh điểm cao.
| Tình huống | Tổng 3 môn | Mức ưu tiên quy định | Điểm ưu tiên thực nhận | Điểm xét tuyển |
|---|---|---|---|---|
| KV1, không có đối tượng | 20,50 | 0,75 | 0,75 (dưới 22,5 nên cộng đủ) | 21,25 |
| KV2-NT | 24,00 | 0,50 | (30 − 24) / 7,5 × 0,5 = 0,40 | 24,40 |
| KV1 | 27,00 | 0,75 | (30 − 27) / 7,5 × 0,75 = 0,30 | 27,30 |
| KV1 + đối tượng UT2 | 20,50 | 0,75 + 1,00 = 1,75 | 1,75 (dưới 22,5) | 22,25 |
| KV1 + đối tượng UT2 | 25,50 | 1,75 | (30 − 25,5) / 7,5 × 1,75 = 1,05 | 26,55 |
Bảng trên do Gia sư HCM tự tính minh họa theo đúng công thức của quy chế, không phải số liệu của một thí sinh cụ thể. Thí sinh KV3 không có diện đối tượng thì điểm ưu tiên luôn bằng 0, dù tổng điểm bao nhiêu.
Điểm cộng: chứng chỉ ngoại ngữ, giải thưởng, thành tích
Ngoài điểm ưu tiên, quy chế 2026 cho phép trường cộng thêm điểm cho một số trường hợp, gọi chung là điểm cộng. Tổng điểm cộng tối đa là 3 điểm trên thang 30 (tương đương 10% thang điểm xét tuyển), gồm:
- Điểm thưởng (0 – 3 điểm): cho thí sinh thuộc diện xét tuyển thẳng nhưng không dùng quyền tuyển thẳng.
- Điểm xét thưởng (0 – 1,5 điểm): cho thí sinh có thành tích, năng khiếu đặc biệt.
- Điểm khuyến khích (0 – 1,5 điểm): cho thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ hoặc chứng chỉ quốc tế.
Với chứng chỉ ngoại ngữ như IELTS, quy chế 2026 chỉ cho phép dùng theo hai cách: quy đổi thành điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển, hoặc làm điểm khuyến khích. Mỗi trường công bố bảng quy đổi riêng, nên cùng một mức IELTS có thể được quy đổi thành số điểm khác nhau ở hai trường khác nhau. Phụ huynh nên lưu file đề án của từng trường con định nộp để đối chiếu.
Mức cụ thể trong khung trên do từng trường tự quy định. Có trường không cộng điểm cho chứng chỉ nào cả, ví dụ ĐH Y Dược TP.HCM năm 2026 chỉ xét theo điểm thi tốt nghiệp và không kết hợp chứng chỉ quốc tế.
Cách tính điểm xét học bạ
Quy chế 2026 siết lại phương thức học bạ. Điểm xét tuyển phải dùng điểm trung bình cả 6 học kỳ (lớp 10, 11, 12) của ít nhất 3 môn trong tổ hợp. Trong tổ hợp phải có Toán hoặc Ngữ văn, và môn này chiếm trọng số tối thiểu 1/3 tổng điểm.
Ví dụ cách tính đơn giản (mỗi môn hệ số 1): em Lan ở TP. Thủ Đức xét tổ hợp Toán, Hóa học, Sinh học. Điểm trung bình 6 học kỳ của Toán là 8,5; Hóa 8,2; Sinh 8,8. Tổng là 25,5, rồi cộng điểm ưu tiên (nếu có) theo công thức ở phần trên.
Do dùng cả 6 học kỳ, điểm lớp 10 và lớp 11 cũng quan trọng như lớp 12. Đây là lời nhắc cho phụ huynh có con đang học lớp 10, 11: một học kỳ học lơ là có thể kéo điểm xét học bạ xuống nhiều so với dự kiến.
Cách tính điểm khi xét bằng đánh giá năng lực và xét kết hợp
Điểm thi đánh giá năng lực của ĐHQG-HCM (V-ACT) có thang tối đa 1.200. Các trường dùng điểm này theo hai cách chính: xét riêng theo thang 1.200, hoặc quy đổi về thang 30 rồi cộng điểm ưu tiên. Thông tin chi tiết về kỳ thi có trong bài kỳ thi đánh giá năng lực ĐHQG-HCM.
Về điểm ưu tiên trên thang 1.200: quy chế yêu cầu quy đổi tương đương từ mức thang 30. Nếu trường quy đổi theo tỉ lệ thuận (1.200/30 = 40), mức KV1 0,75 điểm sẽ tương ứng 30 điểm trên thang 1.200. Đây chỉ là phép tính minh họa; mức thực tế và cách áp công thức giảm dần do từng trường công bố.
Điểm xét tuyển tổng hợp của ĐHQG-HCM (thang 100)
Năm 2026, các trường thành viên ĐHQG-HCM dùng công thức chung:
Điểm xét tuyển = w1 × Điểm thi tốt nghiệp + w2 × Điểm ĐGNL + w3 × Điểm học bạ + Điểm cộng, ưu tiên
Các điểm thành phần được quy về thang 100. Tổng điểm cộng và ưu tiên tối đa 10% thang điểm. Trọng số w1, w2, w3 do từng trường quyết định. Theo báo Pháp Luật TP.HCM, năm 2026:
| Trường | Điểm thi tốt nghiệp | Điểm ĐGNL | Học bạ |
|---|---|---|---|
| ĐH Công nghệ Thông tin | 47,5% | 47,5% | 5% |
| ĐH Bách khoa (điểm học lực) | 20% | 70% | 10% |
| ĐH Kinh tế – Luật (có ĐGNL) | 35% | 55% | 10% |
| ĐH KHXH&NV (có cả hai điểm thi) | 45% | 45% | 10% |
Ví dụ minh họa tính tay (giả định đã quy đổi về thang 100): một em có điểm thi tốt nghiệp quy đổi 80, ĐGNL quy đổi 75, học bạ 85, xét vào trường có trọng số 45% – 45% – 10%. Điểm học lực là 0,45 × 80 + 0,45 × 75 + 0,10 × 85 = 36 + 33,75 + 8,5 = 78,25, sau đó cộng điểm ưu tiên, điểm cộng theo quy định của trường. Cách quy đổi từng loại điểm về thang 100 do trường công bố trong đề án.
Quy đổi tương đương giữa các phương thức
Khi một ngành xét bằng nhiều phương thức, trường phải công bố cách quy đổi điểm chuẩn tương đương giữa các phương thức và tổ hợp. Ngày 07/07/2026, Bộ GD&ĐT có công văn hướng dẫn các trường xây dựng bảng quy đổi dựa trên phổ điểm và bảng bách phân vị. Bách phân vị cho biết vị trí tương đối của một mức điểm, ví dụ thí sinh ở bách phân vị 90 có điểm cao hơn hoặc bằng 90% thí sinh khác.
Với phụ huynh, điều này có nghĩa là không nên so sánh trực tiếp “học bạ 27 điểm” với “điểm thi 24 điểm”. Hai con số nằm ở hai phổ điểm khác nhau, phải nhìn vào bảng quy đổi của trường mới biết con đang mạnh ở phương thức nào.
Tuyển sinh 2027: những gì có thể thay đổi
Tháng 9/2026, Bộ GD&ĐT công bố dự thảo sửa đổi quy chế tuyển sinh. Theo báo Sài Gòn Giải Phóng và Tiền Phong, các điểm đáng chú ý gồm:
- Từ năm 2027, mỗi ngành, chương trình đào tạo dùng tối đa 3 phương thức xét tuyển; từ năm 2028 còn 1 phương thức (không tính xét tuyển thẳng và cử tuyển). Mỗi trường vẫn tối đa 5 phương thức.
- Đề xuất bỏ điểm cộng do trường tự quy định.
- Ngưỡng tổ hợp 3 môn thi tốt nghiệp vẫn là 15/30.
- Xét học bạ ngành Luật yêu cầu học lực cả năm lớp 12 từ loại Giỏi trở lên; các nhóm ngành Pháp luật, Sư phạm, Sức khỏe phải đạt ngưỡng do Bộ trưởng quy định hằng năm.
Đây là dự thảo đang lấy ý kiến, chưa phải quy định chính thức. Học sinh lớp 12 năm học 2026-2027 nên tiếp tục ôn đều, không vội bỏ chứng chỉ ngoại ngữ hay phương thức nào cho đến khi Bộ ban hành văn bản và các trường công bố đề án tuyển sinh 2027.
Mẹo tự tính điểm và chọn nguyện vọng
Nắm được cách tính điểm xét tuyển đại học rồi, phụ huynh có thể cùng con làm một bảng tính nhỏ theo 5 bước dưới đây trước mùa đăng ký nguyện vọng.
- Liệt kê các tổ hợp con có thể xét. Với 4 môn thi tốt nghiệp, con thường có 2-4 tổ hợp khả thi. Tính tổng từng tổ hợp, chọn tổ hợp cao nhất cho mỗi ngành.
- Xác định đúng khu vực ưu tiên. Hỏi giáo viên chủ nhiệm, đừng đoán theo địa chỉ nhà.
- Áp công thức giảm dần nếu từ 22,5 điểm. Nhiều phụ huynh cộng đủ 0,75 cho KV1 nên ước tính dư điểm.
- So với điểm chuẩn năm trước đúng phương thức. Điểm chuẩn học bạ và điểm thi tốt nghiệp của cùng một ngành thường khác nhau.
- Xếp nguyện vọng theo mong muốn thật. Nguyện vọng 1 là ngành con thích nhất, các nguyện vọng sau giảm dần độ “khó”, có ít nhất 2-3 nguyện vọng an toàn.
Từ kinh nghiệm hỗ trợ học sinh cuối cấp của đội ngũ Gia sư HCM, sai sót phổ biến nhất không nằm ở phép tính mà ở việc đọc nhầm đề án: nhầm thang 30 với thang 40, quên ngưỡng tối thiểu môn chính, hoặc không biết trường không cộng điểm IELTS. Dành một buổi tối cùng con đọc kỹ đề án 3-5 trường mục tiêu sẽ tránh được phần lớn rủi ro này.
Câu hỏi thường gặp
Điểm xét tuyển đại học có bao gồm điểm ưu tiên không?
Có. Điểm xét tuyển là tổng điểm các môn theo tổ hợp cộng điểm ưu tiên khu vực, đối tượng và điểm cộng (nếu trường có áp dụng). Điểm chuẩn trường công bố cũng là điểm đã bao gồm ưu tiên.
Học sinh ở TP.HCM được cộng bao nhiêu điểm ưu tiên khu vực?
Phần lớn học sinh học THPT ở nội thành thuộc KV3, không được cộng điểm khu vực. Một số trường ở xã ngoại thành có thể thuộc KV2-NT hoặc KV1. Khu vực tính theo nơi học THPT lâu nhất, nên cần xem mã khu vực của trường con học.
Vì sao điểm cao lại được cộng ít điểm ưu tiên hơn?
Từ 22,5 điểm trở lên, điểm ưu tiên tính theo công thức [(30 − tổng điểm)/7,5] × mức ưu tiên. Ví dụ thí sinh KV1 đạt 27 điểm chỉ được cộng 0,30 thay vì 0,75. Quy định này giúp giảm chênh lệch không cần thiết ở nhóm điểm cao.
Môn nhân hệ số 2 thì tính điểm thế nào?
Tổng điểm khi đó tính trên thang 40: Môn 1 + Môn 2 + Môn chính × 2. Nhiều trường quy về thang 30 bằng cách nhân 3/4, rồi cộng điểm ưu tiên. Cách làm cụ thể nằm trong đề án tuyển sinh của từng trường.
Xét học bạ năm 2026 lấy điểm mấy học kỳ?
Theo quy chế 2026, xét học bạ phải dùng điểm trung bình 6 học kỳ (cả lớp 10, 11, 12) của ít nhất 3 môn, trong đó Toán hoặc Ngữ văn chiếm tối thiểu 1/3 trọng số. Thí sinh vẫn phải đạt ngưỡng 15 điểm tổng 3 môn thi tốt nghiệp theo tổ hợp.
IELTS được cộng bao nhiêu điểm khi xét tuyển?
Năm 2026, chứng chỉ ngoại ngữ chỉ được dùng để quy đổi điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp hoặc làm điểm khuyến khích tối đa 1,5 điểm (thang 30). Mức quy đổi cụ thể do từng trường công bố. Dự thảo quy chế 2027 đang đề xuất bỏ điểm cộng do trường tự quy định.
Thí sinh tự do thi lại có được cộng điểm ưu tiên khu vực không?
Chỉ được nếu thi trong năm tốt nghiệp THPT hoặc năm kế tiếp. Từ năm thứ hai sau khi tốt nghiệp trở đi, thí sinh không còn được cộng điểm ưu tiên khu vực. Điểm ưu tiên đối tượng (nếu có) xét theo điều kiện riêng của từng diện trong quy chế, thí sinh nên hỏi trường để được xác nhận.
Tóm lại
Cách tính điểm xét tuyển đại học theo quy chế 2026 gói gọn trong ba bước: tính tổng điểm theo tổ hợp và phương thức, cộng điểm ưu tiên (giảm dần nếu từ 22,5 điểm), rồi cộng điểm cộng nếu trường áp dụng, tối đa 3 điểm. Mọi phương thức đều cần ngưỡng tối thiểu 15 điểm thi tốt nghiệp theo tổ hợp. Năm 2027 có thể thay đổi theo dự thảo của Bộ, nên phụ huynh cần theo dõi văn bản chính thức và đề án từng trường.
Điểm xét tuyển cuối cùng vẫn phụ thuộc vào điểm thi và điểm học tập của con. Nếu con cần người kèm để nâng một môn trong tổ hợp, phụ huynh có thể tìm gia sư phù hợp trên Gia sư HCM hoặc xem bảng học phí tham khảo trước khi quyết định. Có câu hỏi riêng về trường hợp của con, phụ huynh cứ gửi qua mục hỏi đáp, đội ngũ tư vấn sẽ trả lời.
