Cách ôn thi vào lớp 10 môn Toán TP.HCM đạt điểm cao

Muốn ôn thi vào lớp 10 môn Toán ở TP.HCM đạt điểm cao, các em cần bám đúng cấu trúc đề của Sở GD&ĐT: 7 bài tự luận, 120 phút, trong đó 4 bài là toán thực tế và một bài hình học phẳng 3 điểm. Lộ trình hợp lý là lấp lỗ hổng lớp 8 trước Tết, luyện từng dạng bài theo đúng thứ tự trong đề, rồi dành hai tháng cuối để giải đề bấm giờ. Bài viết dưới đây đi qua từng bước, kèm lỗi sai hay gặp và cách phân bổ thời gian trong phòng thi.

Lưu ý trước khi đọc: đến ngày 14/10/2026, Sở GD&ĐT TP.HCM chưa công bố cấu trúc đề cho kỳ thi năm học 2027-2028. Mọi thông tin về đề trong bài này là theo cấu trúc áp dụng cho kỳ thi năm 2026 (năm học 2026-2027). Phụ huynh và các em nên theo dõi thông báo chính thức của Sở để cập nhật nếu có thay đổi.

Cấu trúc đề Toán thi vào lớp 10 TP.HCM (theo quy chế năm 2026)

Ngày 21/10/2025, Sở GD&ĐT TP.HCM ban hành Thông báo số 3584/TB-SGDĐT về cấu trúc, yêu cầu đánh giá và bảng năng lực của đề tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027. Báo Sài Gòn Giải Phóng đã đưa tin chi tiết về đề tham khảo ngay sau đó. Môn Toán thi tự luận, thời gian 120 phút, thang điểm 10.

Phạm vi kiến thức là chương trình Toán THCS theo Chương trình GDPT 2018, chủ yếu lớp 8 và lớp 9, gồm ba mạch: Số và Đại số; Hình học và Đo lường; Thống kê và Xác suất. Sở nhấn mạnh định hướng “khuyến khích tăng cường việc tự học, sáng tạo, tránh tình trạng học tủ, học vẹt”.

Về mức độ tư duy, bảng năng lực trong thông báo phân bổ 30% nhận biết, 40% thông hiểu và 30% vận dụng. Nói đơn giản: khoảng 7 điểm nằm ở các câu mà học sinh trung bình khá, nếu ôn đúng dạng, hoàn toàn làm được. Ba điểm còn lại mới là phần phân loại.

Đề thi thật năm 2026 ra sao?

Sáng 2/6/2026, hơn 151.000 thí sinh TP.HCM làm bài thi Toán. Đây là kỳ thi lớp 10 đầu tiên sau khi TP.HCM hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu. Theo nhận định của giáo viên trên VietNamNet, đề giữ ổn định cấu trúc và số câu; các dạng quen thuộc như vẽ parabol, phương trình bậc hai, đọc biểu đồ, diện tích và thể tích, bài toán chuyển động, hình học quanh đường tròn đều xuất hiện. Một điểm mới nhỏ: câu 7c được tách thành hai ý, mỗi ý 0,25 điểm.

Thầy Lâm Vũ Công Chính (THPT Nguyễn Du) dự đoán điểm Toán tập trung quanh mức 6-7. Thầy Trần Tuấn Anh (THPT Thủ Đức) cho rằng phần từ 6,5 điểm trở lên có tính phân hóa và có “bẫy”. Cả hai đều lưu ý nhiều câu đòi hỏi đọc hiểu tình huống thực tế, và học sinh khu vực Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu cũ có thể chưa quen dạng này bằng học sinh TP.HCM cũ. Đây là điều các em ở Thủ Dầu Một, Dĩ An hay Vũng Tàu cần chú ý khi lên kế hoạch ôn.

Lộ trình ôn thi vào lớp 10 môn Toán theo từng tháng

Nếu kỳ thi 2027 giữ lịch như năm 2026 (Toán thi đầu tháng 6), tính từ giữa tháng 10 các em còn khoảng 7 tháng rưỡi. Lộ trình dưới đây được đội ngũ Gia sư HCM dùng khi kèm học sinh lớp 9, có thể co giãn tùy nền tảng của từng em. Điều quan trọng là học song song với chương trình lớp 9 trên trường, không tách rời.

Tháng 10-11: lấp lỗ hổng lớp 8 trước khi học lớp 9 nặng lên

Phần lớn học sinh mất điểm Bài 7 không phải vì không hiểu đường tròn, mà vì quên cách chứng minh hai tam giác đồng dạng đã học từ lớp 8. Tương tự, em nào còn lúng túng với hằng đẳng thức sẽ rất chậm ở Bài 2 khi phải biến đổi biểu thức Viète.

Cách làm đơn giản: lấy đề kiểm tra học kì lớp 8 cũ ra làm lại trong 60 phút. Câu nào sai, ghi chủ đề vào một danh sách. Hai tháng này chỉ cần xử lý hết danh sách đó.

Tháng 12 đến tháng 1: chắc 4 điểm “dễ ăn” của Bài 1, 2, 3

Ba bài đầu cộng lại là 4 điểm và chủ yếu ở mức nhận biết, thông hiểu. Mục tiêu giai đoạn này là làm đúng 100%, trình bày đủ bước, không mất 0,25 điểm nào vì cẩu thả. Học sinh khá nên làm xong ba bài này trong khoảng 25-30 phút.

• Parabol: luyện lập bảng giá trị với 5 điểm đối xứng qua trục tung, vẽ trên giấy ô li cho quen tay. Ý b thường hỏi điểm có tung độ gấp đôi hoành độ, điểm cách đều hai trục, hoặc giao điểm với một đường thẳng.
• Viète: thuộc lòng cách biến đổi x₁² + x₂², (x₁ – x₂)², 1/x₁ + 1/x₂ về tổng và tích. Luôn xét Δ hoặc dấu của a.c trước khi dùng Viète.
• Thống kê, xác suất: đọc biểu đồ cột, biểu đồ tròn, lập bảng tần số tương đối, mô tả không gian mẫu bằng cách liệt kê hoặc kẻ bảng, rồi tính xác suất.

Tháng 2: toán thực tế Bài 4, 5, 6

Đây là phần học sinh TP.HCM cũ đã quen từ nhiều năm, nhưng vẫn là nơi rơi điểm nhiều nhất vì đề dài và nhiều chữ. Kỹ năng cần luyện là đọc đề hai lượt: lượt đầu đọc để hiểu bối cảnh, lượt hai gạch chân số liệu và đơn vị. Sau đó mới đặt ẩn.

Với Bài 5, các em nên làm một trang công thức riêng: độ dài cung, diện tích hình quạt, hình viên phân, hình vành khăn, diện tích xung quanh và thể tích hình trụ, hình nón, hình cầu. Đề thường cho số đo thực tế như bồn nước, ly giấy, mái vòm, nên cần chú ý đổi đơn vị (cm sang m, lít sang dm³) và làm tròn theo đúng yêu cầu.

Tháng 3: dồn sức cho Bài 7 hình học

Bài 7 chiếm 3 điểm, gần một phần ba bài thi. Ý a gần như luôn làm được nếu thuộc các dấu hiệu tứ giác nội tiếp. Ý b cần kỹ năng tìm cặp tam giác đồng dạng. Ý c là câu phân loại, nhiều em chỉ cần lấy được một nửa số điểm của ý này là đã đủ để vượt ngưỡng 8.

Mẹo luyện hình mà gia sư của chúng tôi hay dùng: sau khi giải xong, học sinh tự viết một dòng “mẫu” ra sổ, ví dụ “muốn chứng minh MA.MB = MC.MD thì tìm hai tam giác đồng dạng chứa 4 đoạn này”. Sau 30-40 bài, sổ mẫu sẽ thành tài liệu ôn rất gọn cho tháng cuối.

Tháng 4 và tháng 5: giải đề bấm giờ, sửa lỗi

Từ tháng 4, mỗi tuần làm 2 đề đủ 120 phút, ngồi bàn như phòng thi, không điện thoại. Nguồn đề tốt nhất là đề tham khảo và đề chính thức các năm của Sở, sau đó đến đề thi thử của các trường THCS trong thành phố. Các em có thể tham khảo kho đề trong mục tài liệu ôn thi của Gia sư HCM.

Chấm bài theo đúng thang điểm 0,25 và ghi lỗi vào sổ. Hiệu quả ôn tập đo bằng số lỗi đã sửa, không phải số đề đã làm. Tháng 5 không nên học dạng mới; chỉ làm lại đề cũ, đọc sổ lỗi, sổ mẫu hình học và giữ giờ ngủ ổn định.

Dạng bài thường gặp và ví dụ minh họa

Các ví dụ dưới đây được mô tả bằng lời, mô phỏng theo đúng kiểu câu hỏi trong cấu trúc của Sở, để các em hình dung mức độ cần đạt. Số liệu là giả định, dùng để luyện tập. Khi ôn thi vào lớp 10 môn Toán, các em nên tự giải lại từng ví dụ trước khi đọc hướng dẫn.

Ví dụ Bài 1: parabol và điểm thỏa điều kiện

Cho hàm số y bằng một phần hai x bình phương. Câu a yêu cầu vẽ đồ thị. Câu b hỏi tìm các điểm trên đồ thị có tung độ bằng hai lần hoành độ. Cách làm: gọi điểm cần tìm có hoành độ x, thay vào để được phương trình một phần hai x bình phương bằng 2x, giải ra x bằng 0 hoặc x bằng 4, rồi suy ra hai điểm. Lỗi hay gặp là bỏ sót nghiệm x bằng 0 do chia hai vế cho x.

Ví dụ Bài 2: hệ thức Viète

Cho phương trình x bình phương trừ 5x cộng 3 bằng 0. Câu a: chứng minh phương trình có hai nghiệm phân biệt (tính Δ = 13 > 0). Câu b: không giải phương trình, tính giá trị biểu thức x₁² + x₂² hoặc biểu thức phức tạp hơn như x₁/x₂ + x₂/x₁. Học sinh cần biến đổi về tổng S = 5 và tích P = 3, rồi thay số.

Ví dụ Bài 3: thống kê, xác suất trong đời sống

Một lớp 9 ở phường Bình Thạnh khảo sát phương tiện đến trường của 40 học sinh, cho kết quả bằng biểu đồ cột. Đề hỏi: lập bảng tần số tương đối; tính tỉ lệ phần trăm học sinh đi xe buýt; chọn ngẫu nhiên một bạn, tính xác suất bạn đó đi xe đạp. Dạng khác: gieo hai con xúc xắc hoặc rút thẻ đánh số, yêu cầu mô tả không gian mẫu rồi tính xác suất biến cố “tổng hai số chia hết cho 3”.

Ví dụ Bài 4 và Bài 6: lập biểu thức, lập phương trình

Bài 4 thường có dạng: một hãng taxi tính giá mở cửa cộng thêm tiền theo mỗi km; viết biểu thức số tiền A theo quãng đường x, rồi hỏi với số tiền cho trước thì đi được tối đa bao nhiêu km. Bài 6 thường là bài năng suất, chuyển động hoặc mua bán: hai tổ cùng may khẩu trang, hai loại vé tham quan, giá bán sau khi giảm giá phần trăm. Đề 2026 có bài toán chuyển động theo phản ánh của giáo viên.

Ví dụ Bài 5: hình học thực tế

Một bồn chứa nước hình trụ đặt trên sân thượng nhà phố ở Gò Vấp có đường kính đáy và chiều cao cho trước; hỏi bồn chứa được bao nhiêu lít, hoặc cần bao nhiêu mét vuông tôn để làm thân bồn. Dạng khác: một cây kem ốc quế gồm hình nón và nửa hình cầu, tính thể tích kem. Đề thường cho sẵn công thức hoặc giá trị π, nhưng các em vẫn phải tự nhận ra hình nào ghép với hình nào.

Ví dụ Bài 7: hình học phẳng ba ý

Từ điểm A nằm ngoài đường tròn (O), kẻ hai tiếp tuyến AB, AC (B, C là tiếp điểm) và cát tuyến ADE. Ý a: chứng minh tứ giác ABOC nội tiếp. Ý b: chứng minh AB² = AD.AE bằng cách chỉ ra hai tam giác ABD và AEB đồng dạng. Ý c: gọi H là giao điểm của AO và BC, chứng minh một góc bằng nhau hoặc tính diện tích khi biết bán kính và độ dài OA. Đây là “khung” hình xuất hiện rất nhiều trong đề TP.HCM các năm, nắm chắc nó là nắm được một nửa số bài hình.

Những lỗi sai khiến học sinh mất điểm oan

Từ kinh nghiệm chấm bài thi thử của đội ngũ Gia sư HCM, phần lớn điểm bị trừ không đến từ câu khó mà từ các câu cơ bản làm ẩu. Danh sách dưới đây nên dán ngay trên bàn học.

1. Vẽ parabol thiếu bảng giá trị hoặc vẽ thành đường gấp khúc, không ghi tên đồ thị (P), không đánh dấu gốc O.
2. Dùng Viète khi chưa xét điều kiện có nghiệm. Nhiều đáp án chấm có 0,25 điểm riêng cho bước này.
3. Thiếu đơn vị, sai làm tròn ở bài thực tế. Đề yêu cầu làm tròn đến hàng phần trăm mà ghi kết quả nguyên là mất điểm.
4. Không đặt điều kiện cho ẩn (số sản phẩm phải là số tự nhiên, vận tốc phải dương), dẫn tới nhận cả nghiệm vô lí.
5. Xác suất không mô tả không gian mẫu, chỉ ghi phân số kết quả. Nếu đáp số sai thì không còn bước nào để được chấm.
6. Vẽ hình quá nhỏ, khiến không nhìn ra góc bằng nhau ở ý c. Hình vẽ to bằng nửa trang giấy là vừa.
7. Bỏ trắng ý c Bài 7. Dù chưa giải được, ghi các nhận xét đúng (ví dụ chứng minh được một cặp góc bằng nhau) vẫn có cơ hội được 0,25 điểm.
8. Đọc sót yêu cầu cuối của đề, như “trả lời bằng đơn vị lít” hay “kết luận cửa hàng lãi hay lỗ”.

Chiến thuật làm bài trong 120 phút

Không có công thức chung cho mọi em, nhưng cách phân bổ dưới đây phù hợp với đa số học sinh mục tiêu 7-9 điểm. Em nào mục tiêu 5-6 điểm có thể dành thêm thời gian cho Bài 1 đến Bài 6 và chỉ làm ý a Bài 7.

Một số lưu ý thêm trong phòng thi:

• Làm bài nào thì ghi rõ “Bài 3”, “Bài 7b” ở đầu, không cần làm theo thứ tự nhưng phải dễ tìm cho giám khảo.
• Mang theo máy tính cầm tay đúng loại được phép, kiểm tra pin từ tối hôm trước.
• Gặp câu bí quá 5 phút thì chuyển sang câu khác, đánh dấu để quay lại.
• Không gạch xóa bừa bãi; viết sai thì gạch một đường ngang gọn gàng.

Phụ huynh nên hỗ trợ con ôn Toán thế nào?

Phụ huynh không cần giỏi Toán để giúp con. Việc hiệu quả nhất là giữ lịch: biết hôm nay con ôn chủ đề gì, cuối tuần con làm đề và được bao nhiêu điểm. Một cách đơn giản là in bảng lộ trình ở trên, dán ở góc học tập và để con tự đánh dấu mỗi tuần. Con nhìn thấy tiến độ của mình thì thường tự giác hơn là nghe nhắc nhở bằng lời.

Nếu sau tháng 12 con vẫn sai nhiều ở Bài 1, 2 hoặc điểm thi thử dưới 5, nên cân nhắc tìm người kèm riêng để xử lý lỗ hổng sớm, đừng đợi đến tháng 4. Bài kinh nghiệm thuê gia sư cho con có hướng dẫn cách chọn người phù hợp, còn chi phí tham khảo nằm trong bài học phí gia sư TP.HCM.

Ngoài Toán, kỳ thi còn Ngữ văn và Ngoại ngữ cùng hệ số. Phụ huynh nên xem thêm cách ôn thi Ngữ văn vào lớp 10 và tổng quan lịch thi, cách tính điểm trong bài tuyển sinh lớp 10 TP.HCM để cân đối thời gian giữa ba môn.

Kỳ thi 2027 có thể thay đổi gì?

Ngày 21/5/2026, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng đề nghị TP.HCM tính đến bài thi tổ hợp cho môn thứ ba từ năm 2027. Đây mới là đề xuất, chưa có quyết định. Dù vậy, trong cả đề xuất này, Toán và Ngữ văn vẫn là hai môn bắt buộc, nên việc ôn Toán ngay từ bây giờ không bị ảnh hưởng.

Câu hỏi thường gặp

Tóm lại

Ôn thi vào lớp 10 môn Toán ở TP.HCM hiệu quả nhất khi đi theo đúng 7 bài trong cấu trúc của Sở: chắc 4 điểm của Bài 1-3, luyện đọc hiểu cho các bài thực tế, dồn sức cho Bài 7 hình học, rồi giải đề bấm giờ hai tháng cuối. Sổ lỗi sai và sổ mẫu hình học là hai thứ đơn giản nhưng giúp các em tiến bộ rõ nhất.

Nếu con cần người đồng hành để đi đúng lộ trình, Gia sư HCM có đội ngũ gia sư Toán chuyên luyện thi vào lớp 10 ở nhiều phường trong thành phố. Phụ huynh có thể tìm gia sư Toán phù hợp hoặc đăng ký để được tư vấn miễn phí.