Gia sư là người dạy kèm riêng cho một học sinh hoặc một nhóm rất nhỏ, ngoài giờ học chính khóa, thường tại nhà học sinh hoặc qua mạng, theo lịch và nội dung thỏa thuận với gia đình. Điểm khác lớn nhất so với một lớp học thêm đông người là mọi thứ được đặt theo đúng một em: học chỗ nào còn hổng, đi nhanh hay chậm, ôn cho mục tiêu gì.
Bài này giải thích gia sư là gì theo cách phụ huynh cần biết khi chuẩn bị thuê người dạy cho con: một gia sư thực sự làm những việc gì, có những hình thức nào, khác “dạy thêm, học thêm” theo quy định của Bộ GD&ĐT ra sao, và khi nào con chưa cần đến gia sư.
Gia sư là gì? Hiểu đúng trong một phút
Nghĩa của từ “gia sư”
“Gia sư” là từ Hán Việt: “gia” là nhà, “sư” là thầy. Hiểu sát chữ thì đó là “thầy dạy tại nhà”. Ngày nay nghĩa của từ đã rộng hơn: người dạy kèm qua video call cũng được gọi là gia sư, miễn là việc dạy mang tính kèm riêng và linh hoạt theo học sinh. Trong tiếng Anh, từ tương ứng là tutor, còn giáo viên đứng lớp ở trường là teacher.
Nói ngắn gọn, gia sư là gì? Đó là một người có kiến thức môn học, nhận kèm một học sinh cụ thể trong một khoảng thời gian, với mục tiêu do gia đình và người dạy cùng thống nhất. Mục tiêu có thể rất nhỏ, như “con làm hết bài tập về nhà mà không phải thức khuya”, hoặc khá lớn, như “đủ sức thi vào lớp 10 công lập gần nhà”.
Ai có thể làm gia sư?
Không có một tấm bằng riêng mang tên “bằng gia sư”. Người làm gia sư ở TP.HCM thường thuộc một trong mấy nhóm sau:
- Sinh viên: đông nhất là sinh viên sư phạm và sinh viên các trường đại học có thế mạnh môn tự nhiên hoặc ngoại ngữ. Nhiều em vừa tốt nghiệp THPT với điểm thi tốt cũng bắt đầu nhận lớp từ năm nhất.
- Giáo viên: có người đang dạy ở trường công lập hoặc tư thục, có người dạy tự do, có người đã nghỉ hưu nhưng vẫn muốn kèm vài em.
- Người đi làm có chuyên môn: kỹ sư kèm Toán, Lý; người làm trong môi trường quốc tế kèm tiếng Anh giao tiếp; người có chứng chỉ IELTS dạy luyện thi.
Điều phụ huynh cần nhìn không phải là danh xưng, mà là người đó có hiểu chương trình con đang học, có biết cách giải thích cho đúng lứa tuổi và có làm việc đều đặn, đúng hẹn hay không. Chúng tôi phân tích kỹ hai nhóm phổ biến trong bài thuê gia sư sinh viên hay giáo viên.
Gia sư là gì nếu nhìn vào công việc hằng tuần?
Nhiều phụ huynh nghĩ gia sư chỉ ngồi giảng bài và chữa bài tập. Thực tế, một gia sư làm đúng việc sẽ dành khá nhiều thời gian cho những phần phụ huynh không nhìn thấy trong buổi học.
- Kiểm tra đầu vào. Một hai buổi đầu, gia sư cho con làm bài ngắn, hỏi lại kiến thức của lớp dưới, xem vở ghi và bài kiểm tra trên lớp để biết con hổng chỗ nào. Nếu bỏ bước này, gia sư rất dễ dạy lại những thứ con đã biết và bỏ sót chỗ con thật sự yếu.
- Lên kế hoạch. Từ kết quả kiểm tra, gia sư chia mục tiêu theo tuần, theo tháng. Ví dụ với học sinh lớp 8 yếu phần phân thức, kế hoạch có thể là hai tuần ôn lại phân số và quy tắc dấu, sau đó mới học tiếp chương mới.
- Dạy và chữa bài. Đây là phần phụ huynh thấy rõ nhất. Một gia sư tốt để con nói và làm nhiều hơn mình, chỉ can thiệp khi con kẹt thật sự.
- Giao bài và theo dõi. Bài về nhà vừa sức, có kiểm tra ở buổi sau. Giao quá nhiều thì con bỏ, giao quá ít thì kiến thức trôi.
- Trao đổi với phụ huynh. Cuối buổi hoặc cuối tuần, gia sư báo ngắn gọn con đã học gì, làm được gì, còn vướng gì và gia đình cần nhắc con điều gì.
Một buổi học kèm điển hình trông như thế nào?
Bảng dưới đây là cách nhiều gia sư có kinh nghiệm chia một buổi 90 phút cho học sinh THCS. Phụ huynh có thể dùng nó để đối chiếu khi ngồi quan sát buổi học thử.
| Thời gian | Hoạt động | Mục đích |
|---|---|---|
| 10 phút đầu | Hỏi chuyện trên lớp, kiểm tra bài về nhà | Biết hôm nay con đang ở đâu, có gì gấp (sắp kiểm tra, bài khó chưa hiểu) |
| 20–25 phút | Giảng lại hoặc học phần mới | Tập trung vào đúng một hai ý chính, có ví dụ |
| 35–40 phút | Con tự làm bài, gia sư quan sát và gợi ý | Phần quan trọng: con phải tự làm thì mới biết mình hiểu thật hay chưa |
| 10 phút | Chữa lỗi sai, ghi lại lỗi hay gặp | Tránh lặp lại lỗi cũ ở bài kiểm tra |
| 5 phút cuối | Giao bài, tóm tắt cho phụ huynh | Giữ nhịp học giữa hai buổi |
Nếu buổi học thử mà gia sư nói liên tục 80 phút, con chỉ ngồi nghe và gật đầu, phụ huynh nên hỏi lại cách dạy. Nghe hiểu và tự làm được là hai chuyện khác nhau.
Những việc một gia sư không nên làm
- Làm bài tập về nhà thay cho con, kể cả khi con năn nỉ vì “mai cô kiểm tra”.
- Hứa chắc điểm số hay chắc đậu một trường cụ thể. Không ai kiểm soát được đề thi và tâm lý của con trong phòng thi.
- Đề nghị phụ huynh chuyển trước học phí nhiều tháng khi chưa dạy buổi nào.
- Dùng điện thoại riêng trong giờ dạy, đến muộn thường xuyên, đổi lịch phút chót không báo.
- Có lời nói, cử chỉ thiếu chuẩn mực với học sinh. Đây là lý do khi con học tại nhà, nên có người lớn ở nhà trong giờ học, nhất là với các em nhỏ tuổi.
Các hình thức gia sư phổ biến hiện nay
Khi tìm hiểu gia sư là gì, phụ huynh sẽ gặp khá nhiều tên gọi: gia sư tại nhà, gia sư online, gia sư nhóm, gia sư luyện thi… Thực ra chúng khác nhau ở hai điểm: học ở đâu và học với bao nhiêu bạn.
| Hình thức | Cách học | Hợp với | Cần lưu ý |
|---|---|---|---|
| Gia sư 1 kèm 1 tại nhà | Gia sư đến nhà, dạy trực tiếp | Học sinh cần người ngồi cạnh nhắc nhở, học sinh nhỏ tuổi, môn cần viết nhiều | Phụ thuộc khoảng cách đi lại; nên có người lớn ở nhà |
| Gia sư online 1 kèm 1 | Học qua Zoom, Google Meet, có bảng viết điện tử | Học sinh THCS, THPT tự giác; nhà xa; muốn chọn người dạy ở khu vực khác | Cần máy tính, tai nghe, mạng ổn; khó quan sát con làm bài trên giấy |
| Gia sư nhóm nhỏ (2–4 em) | Vài em cùng trình độ học chung | Anh chị em trong nhà, bạn cùng lớp cùng mục tiêu | Nếu chênh trình độ, em giỏi bị kéo chậm, em yếu bị bỏ lại |
| Gia sư luyện thi | Tập trung vào dạng đề, chiến thuật làm bài | Lớp 9 thi vào 10, lớp 12 thi tốt nghiệp, đánh giá năng lực | Cần nền tảng đủ chắc; nếu hổng gốc thì phải lấp trước |
| Gia sư kèm bài, rèn nếp học | Theo sát bài trên lớp, tập thói quen tự học | Học sinh lớp 6–7 mới lên cấp, con hay quên bài, chưa biết sắp xếp thời gian | Mục tiêu là để con tự học được, không phải phụ thuộc lâu dài |
Ở TP.HCM, hình thức 1 kèm 1 tại nhà vẫn được nhiều gia đình chọn, nhất là ở các khu dân cư đông như Gò Vấp, Bình Thạnh, Tân Bình, nơi dễ tìm sinh viên ở gần. Với những nhà ở xa trung tâm hoặc giờ giấc thất thường, học online giúp mở rộng lựa chọn người dạy. Ưu và nhược điểm của cách học một thầy một trò được phân tích riêng trong bài gia sư 1 kèm 1: ưu và nhược điểm.
Gia sư khác dạy thêm, học thêm thế nào?
Đây là câu hỏi nhiều phụ huynh đặt ra ngay sau câu “gia sư là gì”, nhất là từ khi có quy định mới về dạy thêm. Câu trả lời cần tách làm hai phần: khác nhau về cách học, và khác nhau (hoặc giống nhau) về mặt quy định.
“Dạy thêm, học thêm” theo quy định của Bộ GD&ĐT
Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT có hiệu lực từ 14/02/2025 định nghĩa dạy thêm, học thêm là hoạt động dạy học phụ thêm ngoài thời lượng quy định trong kế hoạch giáo dục, và chia làm hai loại: dạy thêm trong nhà trường và dạy thêm ngoài nhà trường. Ngày 31/3/2026, Bộ ban hành Thông tư 19/2026/TT-BGDĐT sửa đổi một số điều, có hiệu lực từ 15/5/2026. Theo báo Đại biểu Nhân dân, thông tư sửa đổi làm rõ ranh giới giữa dạy thêm với các hoạt động như văn hóa, nghệ thuật, thể thao, ngoại ngữ, STEM, kỹ năng sống nếu không thuộc chương trình môn học do Bộ trưởng ban hành.
Một số điểm chính phụ huynh nên nhớ:
- Dạy thêm chỉ được tổ chức khi học sinh có nhu cầu, tự nguyện và được cha mẹ đồng ý. Không ai được ép học sinh học thêm.
- Tổ chức, cá nhân dạy thêm ngoài nhà trường có thu tiền phải đăng ký kinh doanh và công khai môn học, thời gian, địa điểm, người dạy, mức thu.
- Giáo viên đang dạy ở trường không được dạy thêm ngoài nhà trường có thu tiền đối với chính học sinh mà nhà trường phân công mình dạy.
- Không tổ chức dạy thêm cho học sinh tiểu học, trừ bồi dưỡng nghệ thuật, thể dục thể thao, rèn luyện kỹ năng sống.
Luật Nhà giáo số 73/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/01/2026, cũng ghi rõ nhà giáo không được ép buộc người học tham gia học thêm dưới mọi hình thức (xem tóm tắt trên LuatVietnam).
So sánh lớp học thêm và gia sư kèm riêng
Bỏ qua chuyện pháp lý, về cách học thì hai hình thức này khác nhau khá rõ:
| Tiêu chí | Lớp học thêm (nhóm, trung tâm) | Gia sư kèm riêng |
|---|---|---|
| Số học sinh | Thường từ vài em đến vài chục em | 1 em, hoặc nhóm 2–4 em do gia đình tự ghép |
| Nội dung | Theo giáo án chung của lớp | Theo đúng chỗ hổng và mục tiêu của từng em |
| Nhịp độ | Cố định theo lớp | Chậm lại khi con chưa hiểu, đi nhanh khi con đã vững |
| Lịch học | Cố định, khó đổi | Thỏa thuận giữa gia đình và gia sư |
| Theo dõi tiến độ | Chủ yếu qua bài kiểm tra chung | Trao đổi trực tiếp sau từng buổi hoặc từng tuần |
| Chi phí mỗi giờ | Thường thấp hơn vì chia cho nhiều em | Cao hơn, vì cả buổi dành cho một em |
| Môi trường | Có bạn bè, có không khí thi đua | Ít áp lực so sánh, dễ hỏi những câu “ngại hỏi” |
Không hình thức nào luôn tốt hơn. Một em học khá, chỉ cần luyện thêm đề, có thể học nhóm rất hiệu quả. Một em hổng kiến thức từ lớp dưới mà ngồi trong lớp 30 bạn thì gần như không theo kịp, vì giáo viên không thể dừng lại chỉ cho một em.
Thông tư 29 có áp dụng với gia sư không?
Đây là chỗ chúng tôi muốn nói thẳng: Thông tư 29 và Thông tư 19 không có điều khoản nào nhắc riêng đến “gia sư” hay “dạy kèm 1 kèm 1 tại nhà”. Văn bản dùng cụm “tổ chức, cá nhân tổ chức hoạt động dạy thêm, học thêm ngoài nhà trường”. Việc một sinh viên kèm một em tại nhà có được xem là “tổ chức dạy thêm” hay không, hiện chưa có hướng dẫn chính thức mà chúng tôi tìm được.
Gia sư HCM không kết luận thay cơ quan quản lý. Dù cách hiểu thế nào, có ba nguyên tắc phụ huynh nên giữ vì chúng chắc chắn đúng với tinh thần của quy định:
- Không nhờ thầy cô đang dạy con trên lớp kèm thêm có thu tiền. Nếu muốn con học với giáo viên, hãy chọn một giáo viên khác cùng chuyên môn.
- Việc học thêm phải xuất phát từ nhu cầu của con và gia đình, không phải vì áp lực từ ai.
- Với học sinh tiểu học, nếu cần người kèm, phụ huynh nên hỏi Phòng GD&ĐT nơi cư trú để biết cách hiểu áp dụng tại địa phương.
Gia sư khác giáo viên, trung tâm và nền tảng gia sư ra sao?
Gia sư và giáo viên đứng lớp
Giáo viên trên lớp chịu trách nhiệm dạy đủ chương trình cho cả lớp, đánh giá theo quy định và quản lý học sinh trong trường. Gia sư không thay thế việc đó. Gia sư làm phần mà giáo viên trên lớp không đủ thời gian làm: ngồi cạnh một em, tìm ra vì sao em sai, và dạy lại theo cách em hiểu.
Một giáo viên cũng có thể làm gia sư ngoài giờ (với học sinh không phải lớp mình dạy), và một sinh viên làm gia sư không vì thế mà trở thành “giáo viên”. Vì vậy khi xem hồ sơ, phụ huynh nên hỏi rõ người dạy là ai, đang làm gì, thay vì chỉ đọc chữ “thầy” hay “cô”.
Trung tâm gia sư và nền tảng kết nối gia sư
Trên thị trường có hai mô hình chính:
- Trung tâm gia sư: tiếp nhận yêu cầu của phụ huynh, tự chọn và cử gia sư đến, thường thu học phí qua trung tâm hoặc thu phí giới thiệu từ gia sư.
- Nền tảng kết nối: là nơi phụ huynh xem hồ sơ gia sư, đăng nhu cầu, rồi hai bên trực tiếp trao đổi lịch học và học phí.
Gia sư HCM (giasuhcm.vn) thuộc mô hình thứ hai. Chúng tôi là nền tảng kết nối gia sư với phụ huynh, học sinh tại TP.HCM, không phải trung tâm dạy học và không tự tổ chức lớp. Phụ huynh có thể vào trang tìm gia sư để lọc hồ sơ theo môn, cấp lớp, khu vực, hình thức online hoặc tại nhà; gia sư thì xem danh sách lớp đang tuyển để nhận lớp phù hợp. Học phí do phụ huynh và gia sư thỏa thuận, các câu hỏi về quy trình, học thử, đổi gia sư được giải đáp ở trang hỏi đáp.
Khi nào con thật sự cần gia sư?
Không phải em nào cũng cần gia sư. Từ kinh nghiệm kèm học sinh của đội ngũ Gia sư HCM, những dấu hiệu dưới đây thường cho thấy con sẽ được lợi rõ khi có người kèm riêng:
- Điểm một môn tụt liên tục hai, ba bài kiểm tra, dù con vẫn đi học đều.
- Con làm bài tập về nhà rất lâu, hay hỏi bố mẹ những câu bố mẹ không còn giải thích được theo cách của chương trình mới.
- Con hổng kiến thức lớp dưới. Ví dụ lên lớp 8 mà vẫn nhầm quy tắc dấu khi nhân số âm, hoặc lên lớp 9 mà chưa vững cách đặt ẩn giải bài toán bằng cách lập phương trình.
- Sắp đến kỳ thi chuyển cấp, con cần người lập lộ trình và kiểm tra tiến độ theo tuần.
- Con ngại hỏi trên lớp, nhưng khi ngồi riêng với một người thì lại hỏi rất nhiều.
Ngược lại, có những trường hợp chưa nên vội thuê gia sư:
- Con học kém vì thiếu ngủ, dùng điện thoại quá nhiều hoặc đang có chuyện buồn ở trường. Lúc này cần giải quyết nguyên nhân trước. Bài con lười học phải làm sao có gợi ý cách tìm hiểu nguyên nhân.
- Con đã học thêm quá nhiều, lịch kín từ sáng đến tối. Thêm một gia sư chỉ làm con mệt hơn.
- Gia đình muốn “giao hẳn” việc học của con cho gia sư. Gia sư chỉ hiệu quả khi phụ huynh vẫn theo dõi và phối hợp.
Gia sư nên kèm con trong bao lâu?
Không có con số cố định. Với mục tiêu lấp hổng một mảng kiến thức, thường cần ít nhất 6–8 tuần mới thấy thay đổi trên bài kiểm tra. Với mục tiêu ôn thi chuyển cấp, nhiều gia đình bắt đầu từ đầu lớp 9 hoặc từ học kỳ I. Điều quan trọng là có mốc đánh giá lại, ví dụ sau mỗi tháng, để quyết định tiếp tục, đổi cách dạy, hoặc dừng khi con đã tự học được.
Thuê gia sư tốn bao nhiêu và chọn người thế nào?
Học phí gia sư phụ thuộc cấp lớp, môn học, người dạy là sinh viên hay giáo viên, số buổi mỗi tuần và hình thức học. Bảng giá tham khảo theo từng cấp và cách tự tính chi phí một tháng có trong bài học phí gia sư TP.HCM.
Về cách chọn, phụ huynh nên đi theo thứ tự: xác định mục tiêu của con, chọn loại người dạy phù hợp, kiểm tra hồ sơ, cho học thử và thỏa thuận rõ ràng trước khi học chính thức. Bài kinh nghiệm thuê gia sư cho con đi qua từng bước và các rủi ro cần tránh.
Một vài câu hỏi nên hỏi ngay ở buổi gặp đầu:
- Bạn đang học hoặc làm ở đâu, đã kèm học sinh cấp lớp này chưa?
- Theo bạn, sau 4 tuần con sẽ làm được gì cụ thể hơn bây giờ?
- Bạn sẽ báo cho gia đình về việc học của con theo cách nào, bao lâu một lần?
- Nếu con nghỉ hoặc bạn bận thì học bù thế nào?
Câu hỏi thường gặp
Gia sư tiếng Anh là gì?
Trong tiếng Anh, gia sư là “tutor”, còn dạy kèm là “tutoring” hoặc “private tutoring”. Nếu bạn hỏi “gia sư tiếng Anh” theo nghĩa người dạy kèm môn tiếng Anh, thì đó là gia sư chuyên dạy ngoại ngữ, thường kèm ngữ pháp theo sách giáo khoa, luyện nói hoặc luyện thi chứng chỉ.
Làm gia sư có cần bằng cấp không?
Không có loại bằng riêng tên là “bằng gia sư”. Tuy vậy, phụ huynh thường yêu cầu giấy tờ chứng minh trình độ như thẻ sinh viên, bằng tốt nghiệp, chứng chỉ ngoại ngữ. Trên nền tảng kết nối, gia sư nên có hồ sơ rõ ràng để phụ huynh kiểm tra trước khi nhận lớp.
Gia sư có phải là giáo viên không?
Không nhất thiết. Gia sư là vai trò dạy kèm, người làm gia sư có thể là sinh viên, giáo viên hoặc người đi làm có chuyên môn. Giáo viên là chức danh của người dạy trong nhà trường theo quy định.
Gia sư online là gì?
Gia sư online là hình thức dạy kèm qua phần mềm họp trực tuyến như Zoom hoặc Google Meet, thường kèm bảng viết điện tử để giải bài. Hình thức này hợp với học sinh THCS, THPT có thể tự ngồi học trước máy tính và gia đình ở xa người dạy.
Giáo viên có được làm gia sư ngoài giờ không?
Theo Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT, giáo viên đang dạy ở trường có thể tham gia dạy thêm ngoài nhà trường nhưng không được dạy có thu tiền đối với học sinh mình đang được phân công dạy, và phải báo cáo hiệu trưởng. Giáo viên trường công lập không được quản lý, điều hành việc dạy thêm ngoài nhà trường.
Học sinh tiểu học có được học gia sư không?
Thông tư 29 quy định không tổ chức dạy thêm cho học sinh tiểu học, trừ bồi dưỡng nghệ thuật, thể dục thể thao, kỹ năng sống. Văn bản không nhắc riêng trường hợp kèm 1 kèm 1 tại nhà, nên phụ huynh có nhu cầu nên hỏi Phòng GD&ĐT nơi cư trú để được hướng dẫn cụ thể.
Kết luận
Tóm lại, gia sư là gì? Đó là người dạy kèm riêng, đặt việc học theo đúng nhu cầu của một học sinh: kiểm tra chỗ hổng, lên kế hoạch, dạy, giao bài và báo lại cho gia đình. Khác với lớp học thêm đông người, gia sư có thể dừng lại ở đúng chỗ con chưa hiểu. Khác với giáo viên trên lớp, gia sư không thay thế chương trình chính khóa mà bổ trợ cho nó. Khi thuê, hãy nhớ các nguyên tắc của quy định về dạy thêm, đặc biệt là không thuê thầy cô đang dạy con trên lớp kèm thêm có thu tiền.
Nếu phụ huynh đã xác định được con cần gì, có thể bắt đầu bằng việc xem hồ sơ trên trang tìm gia sư của Gia sư HCM, lọc theo môn và khu vực, rồi trao đổi trực tiếp với người dạy. Còn nếu bạn là sinh viên hoặc giáo viên muốn nhận lớp, bạn có thể đăng ký tài khoản gia sư và xem các lớp đang cần người.
